Medicijnen en borstvoeding: wat is veilig?
Stel je voor: je bent net moeder geworden. Je baby ligt heerlijk te slapen, en jij voelt je... niet top.
Misschien een fikse hoofdpijn, een vervelende verkoudheid of een pijnlijke ontsteking. Je staat op het punt een pilletje te pakken, maar dan slaat de twijfel toe. Mag dit wel? Komt het in je moedermelk terecht? En als het erin komt, is dat schadelijk voor je kind?
Het is een vraag die bijna elke borstvoedende moeder zichzelf wel eens stelt. Goed nieuws: in de meeste gevallen hoef je je geen zorgen te maken. Laten we dit samen uitzoeken, zonder ingewikkelde dokterstaal.
De basis: hoe komen medicijnen in melk?
Je lichaam is een slimme machine. Alles wat jij inneemt – eten, drinken, medicijnen – wordt verteerd en komt in je bloed.
Je bloed transporteert deze stoffen naar je borsten, waar ze in de melk kunnen belanden.
Maar het is niet zo dat alles direct en volledig in de melk terechtkomt. Er is een natuurlijke barrière. De hoeveelheid die in je melk belandt, is meestal maar een heel klein percentage van wat jij zelf inneemt.
Meestal gaat het om minder dan 1% van de moederdosis. Zelfs als er medicijnen in de melk zitten, is de dosis voor je baby vaak extreem laag, soms zelfs lager dan de dosis die een arts aan een pasgeboren baby zou geven.
Veilige keuzes: de groene lichtjes
Gelukkig is er een heleboel wat wél mag. Veel medicijnen die je zonder recept bij de drogist of apotheek haalt, zijn prima te gebruiken tijdens het geven van borstvoeding.
Het gaat hier vooral om medicijnen die al tientallen jaren worden gebruikt en waarvan we weten dat ze veilig zijn. Denk aan de bekende pijnstillers. Paracetamol is de absolute topper.
Het is veilig, werkt goed en de hoeveelheid die in de melk belandt, is verwaarloosbaar. Ook ibuprofen, een ontstekingsremmer, is een veilige keuze.
Je gebruikt het bij hoofdpijn, koorts of spierpijn. En wat denk je van een gewone verkoudheid?
Neussprays met zout water zijn altijd goed. Ook neussprays met xylometazoline (de werkzame stof in bijvoorbeeld Otrivin) zijn veilig, want ze worden amper opgenomen in het bloed. Hoestdrankjes op basis van heemst of tijm zijn ook prima. Als je last hebt van brandend maagzuur, zijn medicijnen zoals ranitidine (hoewel soms moeilijker verkrijgbaar) of omeprazol meestal veilig.
Het devies is: lees de bijsluiter, maar vertrouw ook op de kennis van je apotheker. Zij hebben speciale databases waarin staat wat wel en niet mag.
Medicijnen met een oranje waarschuwing
Niet alles is even onschuldig. Sommige medicijnen vereisten extra aandacht. Dit betekent niet dat je ze nooit mag gebruiken, maar dat je even moet overleggen met je arts of apotheker.
Een bekende groep zijn de schildkliermedicijnen. Als je zelf schildkliermedicijnen gebruikt, zoals levothyroxine, is het belangrijk om de dosis in de gaten te houden.
Je arts kan een kleine aanpassing doen, zodat je kind niet te veel binnenkrijgt. Ook pijnstillers zoals diclofenac (bekend van Voltaren) vallen in deze categorie.
Ze kunnen soms in de melk belanden, maar zijn meestal nog steeds te gebruiken, vooral als het om kortdurend gebruik gaat. Bij antidepressiva is het verhaal wat complexer. Er zijn verschillende soorten.
Sommige, zoals sertraline, zijn relatief veilig. Andere, zoals lithium, vereisen zeer strikte monitoring.
De keuze hierin is heel persoonlijk en hangt af van wat de moeder nodig heeft. Een goede moeder die mentaal gezond is, is ook belangrijk voor de baby. Daarom is het bespreekbaar maken met je arts essentieel.
Medicijnen die je beter kunt vermijden
Er zijn ook medicijnen die je tijdens de borstvoeding beter kunt vermijden. Een bekend voorbeeld is aspirine.
Hoewel het een ouderwetse pijnstiller is, kan het bij baby's leiden tot complicaties. Ook bepaalde kalmeringsmiddelen (benzodiazepinen) zijn niet ideaal, omdat ze de baby suf kunnen maken en de zuigreflex kunnen beïnvloeden. Een ander belangrijk aandachtspunt zijn antibiotica.
Sommige antibiotica, zoals penicilline en amoxicilline, zijn over het algemeen veilig. Andere, zoals tetracycline (soms gebruikt voor ernstige acne) of ciprofloxacine, worden afgeraden omdat ze de bot- en tandontwikkeling van je kind kunnen beïnvloeden.
Ook hier is het raadzaam om altijd aan te geven dat je borstvoeding geeft. Een specifieke situatie: wat als je medicijnen nodig hebt die niet veilig zijn? Dan is er vaak nog een oplossing. Je kunt de borstvoeding tijdelijk onderbreken, de melk kolven en weggooien, en later weer opstarten.
Of je kiest voor een ander, veiliger medicijn. Bespreek dit altijd met je zorgverlener.
Praktische tips voor de borstvoedende moeder
Wil je het risico op overdracht via melk zo klein mogelijk houden? Dan zijn er een paar slimme trucjes. De meeste medicijnen pieken in de melk ongeveer een tot twee uur na inname.
Door het medicijn vlak na een voeding in te nemen, heeft je lichaam de tijd om de stof af te breken voordat de volgende voeding begint.
De volgende voeding is dan vaak alweer veilig. Let ook op met vloeibare medicijnen.
Siroopjes kunnen conserveermiddelen of alcohol bevatten. Kies waar mogelijk voor tabletten, tenzij je apotheker zegt dat de siroop veiliger is. En altijd water drinken natuurlijk!
Waar vind je betrouwbare informatie?
In een wereld vol internetgebruik is het verleidelijk om alles te googelen. Maar niet alle websites zijn even betrouwbaar. Gelukkig zijn er goede Nederlandse bronnen.
De website 'Moeders voor Moeders' is een begrip. Ook het 'Lareb', het Nederlandse bijwerkingencentrum, houdt bij welke medicijnen veilig zijn tijdens zwangerschap en borstvoeding.
Je apotheker is je beste vriend in dit proces. Zij hebben toegang tot databases zoals 'LactMed' (een Amerikaanse database, maar wereldwijd bruikbaar) en 'Hale's Medications and Mothers' Milk'. Zij kunnen je precies vertellen wat de risico's zijn en of er alternatieven zijn.
Conclusie: vertrouwen op je lichaam en je arts
Geef je borstvoeding en heb je medicijnen nodig? Paniek is nergens voor nodig.
In de meeste gevallen kun je gewoon doorgaan met voeden. Je hoeft niet te stoppen tenzij dit echt noodzakelijk is. Het beste wat je kunt doen, is open communiceren.
Vertel je arts, je verloskundige en je apotheker dat je borstvoeding geeft.
Zij kunnen samen met jou de afweging maken tussen de gezondheid van jou en die van je kind. Onthoud: een gezonde moeder zorgt voor een gezonde baby. Dus voel je niet schuldig als je af en toe een pilletje nodig hebt. Je bent een geweldige moeder, en je doet het fantastisch.