Medicijnen en sportvoeding: wat gaat er mis?
Stel je voor: je bent eindelijk serieus met je sport bezig. Je traint hard, je let op je voeding en je wilt net dat stapje extra zetten.
Dus loop je de sportvoeding winkel in of scroll je langs advertenties op Instagram. Je ziet proteïne poeders, pre-workouts die je een ‘boost’ geven, en pillen die beloven dat je spieren als ballonnen groeien. Het voelt veilig, want het is tenslotte ‘sportvoeding’. Maar wacht even.
Wat zit er eigenlijk in die potjes? En wat gebeurt er als je die dingen combineert met medicijnen die je misschien slikt?
Hier gaat het vaak mis, en niet een beetje. Veel sporters denken dat sportvoeding onschuldig is. Het is natuurlijk, het is voor sporters en het ligt in de schappen naast de vitamientjes. Maar de realiteit is harder.
De wereld van sportvoeding en medicijnen botst vaker dan je denkt, en de gevolgen kunnen serieus zijn. Laten we eens kijken waar de schoen wringt.
De mythe van ‘natuurlijk’ en ‘veilig’
Het grootste gevaar schuilt in de gedachte: ‘Als het te koop is, mag het wel’. Dat is een misvatting.
In Nederland is de wetgeving voor voedingssupplementen strenger dan in de VS, maar nog steeds gatenkaas vergeleken met medicijnen.
Een producent van een pre-workout hoeft niet te bewijzen dat zijn product veilig is voordat het in de winkel ligt. Dat is pas aan de overheid als er klachten komen. Neem creatine.
Een prima supplement, veel onderzoek naar gedaan. Maar als je er hoge bloeddruk medicijnen bij slikt, of medicijnen voor je nieren, dan kan de combinatie voor verrassingen zorgen.
Het lichaam moet harder werken om creatine af te breken en af te voeren. Hetzelfde geldt voor eiwitshakes. Ze zitten vol stoffen die je nieren verwerken. Slik je medicijnen die ook belastend zijn voor je nieren, zoals bepaalde pijnstillers of antibiotica? Dan stapel je die belasting op, zonder dat je het merkt totdat het te laat is.
Wanneer wordt sportvoeding een medicijn?
Het probleem begint vaak bij de definitie. Een medicijn is een stof die een fysiologisch effect heeft.
Veel sportvoeding doet precies hetzelfde. Neem cafeïne. In een bakje koffie is het onschuldig, maar in een pot pre-workout zit vaak een concentratie die je in één klap binnenkrijgt.
Als je dan ook nog medicijnen slikt die je hartslag verhogen, of die de afbraak van cafeïne vertragen, dan zit je opeens met een veel te hoge concentratie in je bloed. Je krijgt hartkloppingen, trillende handen of je slaapt niet meer. Veel gebruikers van pre-workouts weten niet dat medicijnen als antidepressiva of antibiotica (zoals ciprofloxacine) de vertering van cafeïne flink vertragen.
Dat is geen theorie, dat is chemie. Pre-workouts zijn vaak de grootste boosdoeners. Ze zitten vol stimulantia. Naast cafeïne zitten er soms synephrine of andere stoffen die lijken op efedrine.
De risico’s van stimulantia
Die stoffen kunnen een wisselwerking hebben met medicijnen tegen hoge bloeddruk of schildklieraandoeningen. Het gevolg?
Een stormloop op je hart en bloedvaten. Je kunt je duizelig voelen of flauwvallen. En dat terwijl je gewoon een ‘sportieve boost’ zocht.
De verborgen interacties
Wat veel sporters niet weten, is dat supplementen en medicijnen elkaar soms tegenwerken.
Calcium, magnesium en ijzer in eiwitpoeders kunnen binding aangaan met bepaalde antibiotica (zoals tetracyclines) in je maag. Het gevolg? De medicijnen worden niet opgenomen en werken niet.
Je bent ziek, slikt je pillen, maar de infectie blijft omdat je net een shake hebt gedronken. En dan is er nog de lever. Veel supplementen worden door de lever afgebroken. Slik je medicijnen die ook de lever belasten, zoals paracetamol in hoge doses of bepaalde cholesterolverlagers, dan kan de lever overbelast raken.
Je merkt er in eerste instantie niets van, maar je leverwaarden kunnen stijgen zonder dat je het doorhebt.
De valkuil van ‘hardcore’ stacks
Er zijn sporters die complete ‘stacks’ gebruiken: een combinatie van vetverbranders, testosteronboosters en eiwitpoeders. Vetverbranders bevatten vaak stoffen die je stofwisseling opjagen. Sommige van die stoffen zijn schildklierhormonen of stoffen die daarop lijken.
Als je schildkliermedicijnen slikt (zoals levothyroxine), dan raakt je hormoonhuishouding volledig in de war. Je kunt te snel afvallen, je hart gaat te snel kloppen en je wordt extreem moe.
Testosteronboosters zijn een ander verhaal. Ze bevatten vaak kruiden als tribulus terrestris of fenugreek.
Hoewel ze ‘natuurlijk’ heten, kunnen ze de werking van medicijnen beïnvloeden, vooral als je medicijnen slikt die de hormoonhuishouding regelen. De combinatie is onvoorspelbaar en vaak niet onderzocht.
Waarom de sportschool geen apotheek is
In de sportschool hoor je vaak adviezen van andere sporters. ‘Probeer dit maar, werkt super.’ Maar je buurman in de sportschool is geen arts. Wat voor hem werkt, kan voor jou gevaarlijk zijn.
Zeker als je medicijnen slikt. Een veelvoorkomend probleem is het gebruik van pijnstillers na een zware training.
Veel sporters slikken ibuprofen of diclofenac om spierpijn te bestrijden. Tegelijkertijd gebruiken ze supplementen die de maag irriteren, zoals veel vitamine C of bepaalde mineralen. De combinatie van pijnstillers en deze supplementen geeft een verhoogd risico op maagklachten en maagzweren.
Bovendien zijn er sportvoeding producten die de bloedstolling beïnvloeden. Visolie, wat vaak wordt geslikt voor gezonde gewrichten, heeft een licht bloedverdunnend effect. Als je medicijnen slikt die ook de stolling beïnvloeden, zoals antistollingsmiddelen (Marcoumar of acenocoumarol), dan loop je risico op blauwe plekken of ernstige bloedingen.
De kwaliteit is niet altijd wat het lijkt
Een ander groot issue is de kwaliteit van sportvoeding. In Nederland zijn we zuinig op onze voedselveiligheid, maar de supplementenmarkt is een wild west.
Uit onderzoek blijkt regelmatig dat bepaalde potjes meer bevatten dan op het etiket staat. Soms zitten er verboden stoffen in, soms juist veel minder cafeïne dan beloofd, en soms vervuilingen zoals zware metalen. Als je medicijnen slikt, wil je zeker weten wat je inneemt.
Een vervuilde poeder kan je lever extra belasten, waardoor medicijnen sneller worden afgebroken of juist blijven hangen.
Het effect van je medicijn wordt daardoor onvoorspelbaar. Je weet niet meer of je nu te veel of te weinig medicijn in je bloed hebt. Bij medicijnen en sportvoeding kan er veel misgaan, dus de bron van je supplementen doet ertoe.
Waar koop je het?
Producten van bekende merken die in grote supermarkten of drogisterijen als Etos of Kruidvat liggen, vallen onder de Nederlandse voedselwetgeving. Ze zijn vaak beter gecontroleerd dan producten die je online koopt bij obscure buitenlandse sites.
Toch blijft het oppassen. Zelfs bij bekende merken is het slim om de ingrediëntenlijst te checken.
Hoe voorkom je problemen?
Je hoeft niet meteen te stoppen met alle supplementen, maar je moet wel nadenken voordat je iets slikt.
- Check je medicijnen: Lees de bijsluiter. Vaak staat er iets in over voeding en andere stoffen.
- Vraag een professional: Overleg met je huisarts of apotheker voordat je een nieuw supplement start. Zij weten wat voor interacties er kunnen zijn.
- Kies voor kwaliteit: Koop bij betrouwbare merken. Vermijd obscure online aanbieders.
- Start laag: Begin met een lage dosering van een supplement om te zien hoe je lichaam reageert, vooral als je medicijnen slikt.
Conclusie
Sportvoeding kan een waardevolle aanvulling zijn, maar het is geen onschuldig snoepgoed.
Het bevat stoffen die reageren met medicijnen, je hormonen beïnvloeden en je organen belasten. Als je medicijnen slikt, is het essentieel om stil te staan bij wat je inneemt.
Laat je niet verblinden door mooie marketing en beloften van ‘snelle resultaten’. Een gezond lichaam bouw je niet alleen in de sportschool, maar ook door slimme keuzes te maken. Luister naar je lichaam, en twijfel je? Vraag het na. Want niets is belangrijker dan je gezondheid, zeker niet als je net die extra kilo’s kwijt wilt raken of die persoonlijke record wilt breken.