Vergeetachtigheid als bijwerking van medicijnen bij ouderen
Ken je dat? Je staat in de keuken en je vergeet precies waarom je daar stond.
Of je zoekt je bril, terwijl je ‘m op hebt. Dat kan zomaar gebeuren. Maar wat als die vergeetachtigheid niet komt door leeftijd, maar door een pilletje?
Bij ouderen is dat vaker het geval dan je denkt. Laten we eens kijken hoe dat zit.
Hoe medicijnen je hoofd kunnen beïnvloeden
Ons lichaam is een ingewikkeld systeem. Medicijnen helpen vaak enorm, maar ze kunnen ook rare effecten hebben.
Sommige medicijnen beïnvloeden de stoffen in je hersenen. Die stoffen zorgen ervoor dat je je dingen herinnert.
Welke medicijnen zijn boosdoeners?
Als je medicijnen slikt die hier invloed op hebben, kan je geheugen even minder goed werken. Dit heet cognitieve bijwerkingen. Het betekent niet dat je hersenen kapot zijn.
Het betekent gewoon dat ze even anders werken door de medicijnen. Gelukkig is dit vaak tijdelijk.
Niet alle medicijnen zorgen voor vergeetachtigheid. Maar er zijn een paar bekende groepen waar je alert op moet zijn. Denk aan medicijnen tegen angst of slaapproblemen. Bijvoorbeeld de bekende slaapmiddelen zoals temazepam of oxazepam.
Deze middelen remmen je hersenactiviteit, wat fijn is om te slapen, maar minder fijn voor je geheugen de volgende dag.
Ook pijnstillers kunnen soms een rol spelen. Vooral sterke pijnstillers zoals morfine-achtige middelen kunnen je wat suf maken. En sufheid gaat vaak samen met dingen vergeten.
En dan zijn er nog de medicijnen tegen allergieën. De ouderwetse antihistaminica (zoals cetirizine of loratadine zijn vaak prima, maar sommige oudere types kunnen slaperigheid geven). Als je ouder bent, reageert je lichaam hier gevoeliger op.
De risicogroep: Waarom ouderen kwetsbaarder zijn
Je lichaam verandert als je ouder wordt. Dat is niet erg, maar het is wel goed om te weten.
Je nieren en lever werken langzamer. Daardoor blijven medicijnen langer in je bloed zitten. Een dosis die vroeger prima was, kan nu te veel zijn. Dit heet verminderde klaring.
Het betekent simpelweg dat je lichaam de rommel niet snel genoeg afvoert. Daardoor stapelen medicijnen zich op.
En als ze zich opstapelen, worden de bijwerkingen, zoals vergeetachtigheid, sterker. Ook het aantal medicijnen speelt een rol.
Veel ouderen slikken er wel vijf of meer per dag. Dit noemt men polyfarmacie. Hoe meer pillen, hoe groter de kans op wisselwerkingen.
Een pil helpt tegen de bloeddruk, de ander tegen de suiker, en de derde tegen de pijn. Soms kunnen ze elkaars effect versterken, tot ongemak van je hersenen.
Herken je het? Dit zijn de signalen
Hoe merk je nu of je vergeetachtigheid door medicijnen komt? Het is soms lastig te zien, want het kan langzaam gaan.
Maar er zijn tekenen. Je merkt misschien dat je vaker zoekende bent naar woorden.
Of je begint een verhaal en vergeet halverwege wat je wilde zeggen. Soms vergeet je afspraken of mis je een dosis medicijnen omdat je niet meer weet of je ‘m al hebt genomen. Een ander signaal is verwardheid.
Je voelt je wat mistig in je hoofd, alsof er een wolk hangt. Dit gevoel kan komen en gaan.
Vaak is het erger aan het einde van de dag, of net na het innemen van je pillen. Belangrijk: Dit is niet altijd hetzelfde als dementie. Bij dementie gaat het achteruit en herstelt het niet. Bij vergeetachtigheid als bijwerking van medicijnen is het effect vaak omkeerbaar als de oorzaak wordt aangepakt.
Wat kun je zelf doen?
Gelukkig hoef je niet machteloos toe te kijken. Er zijn stappen die je kunt zetten.
Het begint met praten. Praat met je huisarts of apotheker.
Zeg gewoon: "Ik ben vergeetachtig geworden sinds ik deze pillen slik." Je apotheker is een expert in medicijnen. Hij of zij kan checken of er wisselwerkingen zijn.
Misschien kun je een ander middel proberen dat minder zwaar is. Of misschien kun je de dosis verlagen.
Dit mag je nooit zelf doen, altijd in overleg met de arts. Een andere goede tip is het bijhouden van een medicijndagboek. Schrijf op wat je inneemt en hoe je je voelt. Merk je dat je hoofd mistig wordt na die ene pil?
Dan heb je waardevolle informatie voor je arts. Daarnaast helpt het om je routine te verbeteren.
Gebruik een pillendoosje met dagen van de week. Zo voorkom je dat je een dosis mist of dubbel inneemt. En zet een wekker op je telefoon als herinnering.
Alternatieven en aanpassingen
Soms is medicijnen verminderen de beste optie. Maar soms is het nodig om te blijven slikken.
In dat geval kun je kijken naar alternatieven. Er zijn bijvoorbeeld neussprays tegen hooikoorts die minder in je bloed komen dan tabletten.
Of pijnstillers die je alleen op de huid smeert, in plaats van in te nemen. Die werken vaak lokaal en geven minder bijwerkingen in je hoofd. Ook leefstijl kan helpen. Slaap goed, beweeg elke dag en eet gezond.
Een gezond lichaam kan beter omgaan met medicijnen. Vooral beweging stimuleert de doorbloeding van je hersenen, wat helpt tegen vergeetachtigheid.
Probeer ook je hoofd actief te houden. Doe puzzels, lees boeken of praat veel met mensen. Dit traint je brein en maakt het weerbaarder.
Wanneer moet je echt actie ondernemen?
Er zijn situaties waarin je niet moet afwachten. Als de vergeetachtigheid plotseling heel erg wordt, of als je je niet meer veilig voelt, bel dan direct je arts.
Denk aan momenten dat je de gaspit aanzet en vergeet uit te doen. Of dat je de deur open laat staan. Dit zijn signalen dat het niet meer gaat zoals het moet. Ook als je merkt dat je stemming eronder lijdt, is het belangrijk om hulp te zoeken.
Angst en depressie kunnen ook ontstaan door medicijnen, en dat versterkt de vergeetachtigheid weer. Het is een vicieuze cirkel.
Je hoeft je geen zorgen te maken om elk momentje vergeetachtigheid. Iedereen heeft dat.
Maar als het je dagelijks leven beïnvloedt, is het tijd voor een check-up.
Conclusie: Jij bent de baas over je lijf
Vergeetachtigheid door medicijnen is vervelend, maar het is meestal goed te fixen.
Het gaat erom dat je je bewust bent van de oorzaak. Jij bent de baas over je eigen gezondheid. Zorg dat je weet wat je slikt en waarom. Samen met je arts kun je een plan maken.
Misschien betekent dat minder pillen of andere pillen. Het doel is altijd dat je je beter voelt, zonder dat je hoofd in de war raakt.
Onthoud: Het is geen schande om hulp te vragen. Sterker nog, het is slim.
Want met een helder hoofd kun je veel meer genieten van het leven. En dat gun je iedereen, op elke leeftijd.