Sint-janskruid en medicijnen: waarom dit kruid zo gevaarlijk is
Stel je voor: je voelt je een beetje somber, je hebt last van stress, of je hebt net een vervelende klap op je been gehad en je been zit onder de blauwe plekken. Je stapt de Kruidvat binnen, ziet een felgeel potje met de naam Sint-janskruid en denkt: "Dan neem ik dat wel, is natuurlijk, dus vast veilig, toch?" Fout. Helemaal fout.
Sint-janskruid is een krachtpatser, maar het is ook een echte stoorzender. Het is lang niet zo onschuldig als het eruitziet. In dit artikel leg ik precies uit waarom dit kruid zo gevaarlijk kan zijn als je het combineert met medicijnen.
Waarom iedereen enthousiast is over Sint-janskruid
Voordat we het gevaar bespreken, moeten we begrijpen waarom dit kruid zo populair is. Sint-janskruid, of Hypericum perforatum, staat al eeuwenlang in de boeken als een wondermiddel.
Vroeger hing men het boven de deur om bliksem en kwade geesten te weren.
Tegenwoordig gebruiken mensen het vooral voor twee dingen: een lichte depressie en pijnklachten. Veel mensen zijn op zoek naar een natuurlijk alternatief voor chemische medicijnen. Ze vinden antidepressiva van de dokter eng, of ze willen geen pijnstillers slikken.
Sint-janskruid lijkt dan de perfecte middenweg. Het groeit gewoon in de berm, het is verkrijgbaar bij elke drogist en je hoeft er geen recept voor te halen.
Maar dat 'natuurlijke' labeltje zorgt ervoor dat we onze voorzichtigheid verliezen. We denken dat je ongestraft een potje leeg kunt slikken. Dat is een gevaarlijke misvatting.
De stof die alles verandert: hypericine
Wat Sint-janskruid zo krachtig maakt, is een stof die hypericine heet. Deze stof zorgt ervoor dat je hersenen meer serotonine, dopamine en noradrenaline aanmaken.
Dat zijn de 'gelukshormonen' die je humeur verbeteren. Klinkt goed, hè? Het probleem is dat hypericine niet alleen in je hersenen aan de slag gaat.
Het beïnvloedt je hele systeem. Het stimuleert een enzym in je lever dat heet CYP3A4. Dit enzym is een soort prullenbak in je lichaam: het breekt stoffen af die je binnenkrijgt, waaronder medicijnen.
Als je Sint-janskruid slikt, gaat dit enzym overuren draaien. Het ruimt niet alleen afval op, het vernietigt ook je medicijnen voordat ze hun werk kunnen doen. En dat is waar de echte problemen beginnen.
Je anticonceptiepil werkt niet meer
Laten we beginnen met een van de meest voorkomende en vervelende problemen: anticonceptie.
Duizenden vrouwen slikken de pil en denken er niet bij na als ze Sint-janskruid nemen voor een winterdipje. Door het CYP3A4-enzym wordt de hormoonspiegel in je bloed drastisch verlaagd. De pil bevat een hoeveelheid hormonen die precies genoeg is om zwangerschap te voorkomen.
Als je lever deze hormonen sneller afbreekt dan de pil aanvult, is de bescherming weg. Het gevolg? Een ongewenste zwangerschap. Het maakt hierbij niet uit of je de pil slikt voor anticonceptie of voor andere klachten zoals endometriose; Sint-janskruid ondermijnt de werking. Geen enkele fabrikant van anticonceptie kan garanderen dat de pil nog werkt als je er Sint-janskruid bij gebruikt.
Gevaarlijke wisselwerking met zware medicijnen
Het wordt pas echt gevaarlijk als je zwaardere medicijnen slikt. Denk aan antidepressiva, bloedverdunners of middelen tegen epilepsie.
Sint-janskruid kan de werking van deze medicijnen volledig ontregelen. Veel mensen die antidepressiva slikken, denken dat ze kunnen stoppen en overstappen op Sint-janskruid. Dat is levensgevaarlijk. Sint-janskruid werkt in op dezelfde stof als antidepressiva: serotonine. Als je ze combineert, krijg je een teveel aan serotonine in je hersenen.
Antidepressiva en de serotonine-storm
Dit leidt tot het serotoninesyndroom. Symptomen zijn verwardheid, trillen, zweten, hartkloppingen en in ernstige gevallen zelfs een epilepsieaanval of coma.
Je moet nooit zomaar stoppen met voorgeschreven antidepressiva en overstappen op kruiden zonder overleg met je psychiater.
Bloedverdunners en het risico op bloedingen
Gebruik je bloedverdunners zoals Marcoumar of Acenocoumarol? Pas dan enorm op. Sint-janskruid kan de werking van deze medicijnen flink beïnvloeden.
Het ene moment zorgt het ervoor dat je bloed te dun wordt (risico op inwendige bloedingen), en het andere moment breekt het de bloedverdunner zo snel af dat er bloedklonters ontstaan. Dit is onvoorspelbaar en extreem gevaarlijk.
Immunosuppressiva en afstoting
Patiënten die deze medicijnen nodig hebben vanwege een hartritmestoornis of een longembolie, mogen absoluut geen Sint-janskruid nemen. Voor mensen die een orgaan hebben getransplanteerd, is Sint-janskruid verboden terrein. Zij slikken immunosuppressiva om afstoting van het orgaan te voorkomen.
Als ze Sint-janskruid nemen, breekt hun lever deze levensreddende medicijnen sneller af.
Het gevolg is dat het afweersysteem weer aanvalt en het nieuwe orgaan wordt afgestoten. Dit is een extreem gevaarlijke interactie die fataal kan aflopen.
Het effect op je rijvaardigheid
Een ander vaak vergeten gevaar is de invloed op je concentratie. Hoewel Sint-janskruid helpt bij somberheid, kan het in het begin ook bijwerkingen geven zoals duizeligheid en vermoeidheid.
Als je dit combineert met andere medicijnen die deze bijwerkingen ook hebben, zoals bepaalde pijnstillers of kalmeringsmiddelen, kan je reactievermogen flink afnemen. Rijden onder invloed van medicijnen is al verboden, maar als je niet doorhebt dat je combinatie van Sint-janskruid en een antihistaminicum (tegen hooikoorts) je suf maakt, zit je ongemerkt in de gevarenzone. Je bent een gevaar voor jezelf en voor anderen op de weg. Het is verstandig om, als je Sint-janskruid slikt, even te testen hoe je reageert voordat je in de auto stapt.
Operaties en narcose
Ben je binnenkort gepland voor een operatie? Dan moet je Sint-janskruid minimaal twee weken van tevoren stoppen.
Veel anesthesiologen eisen dit zelfs vier weken van tevoren. Waarom? Omdat Sint-janskruid de werking van narcosemiddelen kan beïnvloeden. Het zorgt ervoor dat je lever de verdovingsmiddelen sneller afbreekt, waardoor je tijdens de operatie wakker kunt worden of juist niet wakker wilt worden omdat de nawerkingen zo heftig zijn. Bovendien beïnvloedt het de bloedstolling, wat het risico op bloedingen tijdens de ingreep vergroot. Vertel je chirurg en anesthesist dus altijd dat je Sint-janskruid hebt geslikt.
De mythe van de natuurlijke dosis
Een veelgehoord argument is: "Ik slik maar een lage dosis, dus het kan geen kwaad." Helaas werkt dat niet zo bij Sint-janskruid.
Het is geen kruidenthee die je af en toe drinkt; het is een sterk werkend medicijn dat zich opstapelt in je lichaam. Zelfs een lage dosis kan na een week of twee een effect hebben op je leverenzymen. Bovendien is de kwaliteit van Sint-janskruid supplementen niet altijd even goed. De hoeveelheid hypericine kan per merk en zelfs per potje verschillen.
Bij het ene merk zit er meer werkzame stof in dan bij het andere. Hierdoor is de interactie met medicijnen moeilijk te voorspellen. Het is geen exacte wetenschap, en dat maakt het juist zo onbetrouwbaar.
Wanneer mag je het wel gebruiken?
Is Sint-janskruid dan helemaal verboden? Nee, zeker niet. Als je gezond bent en geen medicijnen gebruikt, kan het een effectief middel zijn voor milde depressieve klachten of zenuwpijn.
Maar de sleutel is overleg en voorzichtigheid. Overleg altijd met je huisarts of apotheker voordat je begint. Zij kunnen checken of er een wisselwerking is met medicijnen die je al slikt.
Als je arts het goedkeurt, koop dan een gestandaardiseerd product bij een betrouwbare drogist, zoals Kruidvat, Etos of De Tuinen. Kies voor een merk dat duidelijk de hoeveelheid hypericine vermeldt.
Ben je al aan het slikken? Stop dan niet zomaar abrupt.
Sint-janskruid kan een ontwenningsreactie geven als je het ineens stopt. Bouw het langzaam af of doe dit onder begeleiding van een professional.
Conclusie: respecteer de kracht van de natuur
Sint-janskruid is een prachtig kruid met een rijke geschiedenis, maar het is geen onschuldig snoepje. Het is een krachtig psychoactief middel dat je leverenzymen op hol brengt en waardoor Sint-janskruid en medicijnen gevaarlijk kunnen combineren, omdat het je medicatie onwerkzaam maakt of juist te sterk laat werken.
Van anticonceptiepillen tot bloedverdunners en van antidepressiva tot narcosemiddelen: overal kan het roet in het eten gooien.
De moraal van het verhaal? Wees niet naïef. Natuurlijk betekent niet altijd veilig. Als je medicijnen slikt, is Sint-janskruid combineren met medicatie vaak een risico dat je niet wilt nemen.
Raadpleeg altijd een professional, lees de bijsluiter en wees je bewust van de risico's. Je gezondheid is te waardevol om te gokken met een felgeel bloemetje uit de berm.