Sint-janskruid en medicijnen: waarom dit kruid zo gevaarlijk is
Het roze bloemetje van het Sint-janskruid staat in de zomer prachtig in de berm.
Het ruikt zoet en zomers. In de volksmond heet het ook wel 'duivelskruid' of 'zonneroosje'. Veel mensen denken dat omdat het uit de natuur komt, het automatisch veilig is. Je koopt het namelijk gewoon bij de drogist, naast de vitamines.
Toch is er een reden waarom artsen en apothekers hier soms ernstig over kunnen waarschuwen. Sint-janskruid is misschien wel het bekendste kruid dat je absoluut niet zomaar kunt combineren met reguliere medicijnen. In dit artikel lees je waarom dit gele plantje een groter gevaar kan vormen dan je denkt.
Wat is Sint-janskruid precies?
Sint-janskruid, of Hypericum perforatum, is een vaste plant die je in heel Europa vindt.
Traditioneel werd het gebruikt bij wondjes en brandnetelbrand. Tegenwoordig staat het vooral bekend als een natuurlijk middel tegen somberheid en milde depressies. Veel mensen grijpen ernaar uit zichzelf, zonder doktersrecept.
Ze kopen een potje capsules bij Kruidvat of Etos en denken dat ze op een veilige manier hun stemming verbeteren. De werkzame stof in het kruid heet hypericine.
Dit stofje beïnvloedt de hersenen. Het klinkt veelbelovend, maar het heeft een duistere kant: het mengt zich op een agressieve manier met allerlei andere stoffen in je lichaam.
Het is niet zomaar een kalmerend theetje; het is een chemisch actieve plant.
Hoe Sint-janskruid je lichaam beïnvloedt
Om te begrijpen waarom dit kruid zo gevaarlijk kan zijn, moet je weten hoe het werkt. Stel je voor dat je lever een soort filter is.
Die filter zorgt ervoor dat medicijnen langzaam worden afgebroken en op het juiste moment worden afgevoerd.
Sint-janskruid zet deze filter op volle toeren. De stoffen in het kruid activeren een eiwit in je lever genaamd P-glycoproteïne. Dit eiwit werkt als een pomp.
Het pompt medicijnen die net zijn ingenomen, direct weer uit je lichaam voordat ze hun werk kunnen doen. Tegelijkertijd zet het kruid bepaalde enzymen (CYP450) aan het werk om medicijnen sneller af te breken.
Je snapt het al: hierdoor verdwijnt je medicijn sneller uit je bloed dan de bedoeling is. De concentratie daalt onder het niveau dat nodig is om ziektes te bestrijden. Of, in sommige gevallen, het breekt een ander medicijn juist te snel af tot giftige bijproducten.
De gevaarlijke combinaties
Het grootste risico ontstaat wanneer je Sint-janskruid combineert met gewone medicijnen. Omdat het kruid zo'n sterke invloed heeft op je stofwisseling, werken veel medicijnen niet meer zoals het hoort.
Hieronder bespreken we de meest risicovolle combinaties. Dit is een van de bekendste gevaren.
Anticonceptie: de pil en het spiraaltje
Sint-janskruid kan de werking van de anticonceptiepil ernstig verstoren. Doordat het de lever sneller aan het werk zet, worden de hormonen uit de pil sneller afgebroken. Hierdoor kan de concentratie van de hormonen in je bloed te laag worden om een eisprong te voorkomen.
Er zijn gevallen bekend van ongewenste zwangerschappen door het gebruik van Sint-janskruid. Ook bij het anticonceptiestaafje of het hormoonspiraaltje kan de werking verminderen. Vrouwen die deze vormen van anticonceptie gebruiken, doen er verstandig aan om het kruid links te laten liggen. Veel mensen gebruiken Sint-janskruid omdat ze zich somber voelen, soms in combinatie met een voorgeschreven antidepressivum. Dit is levensgevaarlijk.
Antidepressiva en serotonine
Zowel Sint-janskruid als antidepressiva (zoals SSRI's) verhogen het serotonineniveau in de hersenen.
Als je ze combineert, kan het serotoninegehalte te hoog worden. Dit leidt tot het serotoninesyndroom.
Bloedverdunners en hartmedicijnen
Symptomen hiervan zijn: verwardheid, hartkloppingen, overmatig zweten, spierkrampen en in extreme gevallen een toeval of coma. Het is dus zaak om nooit zomaar te stoppen met voorgeschreven medicijnen en er Sint-janskruid voor in de plaats te nemen, of ze tegelijk te slikken. Mensen die bloedverdunners slikken, zoals Marcoumar of Acenocoumarol, moeten extreem oppassen.
Sint-janskruid zorgt ervoor dat deze medicijnen sneller worden afgebroken. Hierdoor wordt het bloed minder dun dan de bedoeling is.
Immunosuppressiva na een transplantatie
Het risico op trombose of een beroerte neemt toe. Ook bij bepaalde hartmedicijnen, zoals digoxine, is deze interactie gevaarlijk. Doordat de concentratie in het bloed daalt, kan het hart minder goed worden beschermd.
Patiënten die een orgaan hebben gekregen, slikken immunosuppressiva om afstoting te voorkomen. Sint-janskruid kan de werking van deze zware medicijnen verminderen.
HIV-medicijnen en kankerbehandelingen
Dit betekent dat het lichaam het nieuwe orgaan sneller kan afstoten. Dit is een levensbedreigende situatie.
Artsen verbieden het gebruik van Sint-janskruid bij deze groep patiënten dan ook nadrukkelijk. Ook voor HIV-medicijnen en bepaalde chemotherapieën geldt dat Sint-janskruid de werking kan verminderen. Bij HIV-medicijnen is het essentieel dat het virus onderdrukt blijft.
Als de concentratie van het medicijn daalt, kan het virus resistent worden. Bij chemotherapie is het van belang dat de medicijnen de kankercellen doden. Sint-janskruid kan ervoor zorgen dat de concentratie van de chemotherapie in het bloed te laag wordt, waardoor de behandeling minder effectief is.
Waarom het zo vaak misgaat
Een groot probleem is dat veel mensen niet weten dat Sint-janskruid invloed heeft op medicijnen. Ze zien het als een 'natuurlijk supplement' en denken dat het geen kwaad kan.
Bij de drogist ligt het gewoon in het schap, naast de multivitaminen. Dit geeft een vals gevoel van veiligheid. Bovendien is de werking niet altijd direct merkbaar.
Je lichaam reageert soms pas na weken op de interactie. Een pil die normaal gesproken goed werkt, lijkt ineens minder effectief te zijn, zonder dat je direct door hebt waarom.
Daarnaast is er nog een ander gevaar: overdosering. Omdat de lever sneller werkt, voelen sommige mensen zich na verloop van tijd minder geholpen en nemen ze een hogere dosis. Dit kan leiden tot leverproblemen en andere bijwerkingen.
De risico's van Sint-janskruid op een rij
Naast de interacties met medicijnen heeft Sint-janskruid ook eigen bijwerkingen. De meest voorkomende zijn:
- Maagklachten: Misselijkheid en buikpijn.
- Overgevoeligheid voor zonlicht: Dit is een bekend verschijnsel. De stoffen in het kruid kunnen ervoor zorgen dat je huid extremer reageert op UV-licht. Je verbrandt sneller en kunt uitslag of blaren krijgen, zelfs bij bewolkt weer.
- Mond droog en duizelig: Sommige mensen worden slaperig of duizelig.
- Spaansche vlieg: In zeer zeldzame gevallen kunnen de bloemen van Sint-janskruid verward worden met de spaanse vlieg, wat leidt tot ernstige irritatie van de slijmvliezen.
Hoewel deze bijwerkingen op zichzelf staan, worden ze vaak verward met andere kwaaltjes. Het gevaar zit hem vooral in de combinatie met andere medicijnen.
Wanneer is het wel veilig?
Er zijn situaties waarin Sint-janskruid wel mag worden gebruikt, maar alleen onder strikte voorwaarden.
Als je geen medicijnen gebruikt en niet zwanger bent, kan het voor kortere tijd (maximaal 6 tot 8 weken) worden ingezet bij milde depressies. Ook moet je dan letten op de dosering. De meeste producten bevatten 300 mg extract per capsule.
Maar zelfs dan is het verstandig om een arts te raadplegen. Sommige mensen zijn van nature een 'snelle metaboliseerder', wat betekent dat hun lichaam stoffen nog sneller afbreekt dan gemiddeld.
Bij hen kan de interactie met medicijnen sterker zijn. Wil je stoppen met Sint-janskruid?
Doe dit dan nooit abrupt. Omdat het de lever beïnvloedt, kan het lichaam even nodig hebben om weer normaal te functioneren. Bouw het langzaam af of overleg met een arts.
Conclusie: respecteer de kracht van de natuur
Sint-janskruid is geen onschuldig kruidenmiddeltje. Het is een krachtig plantje met een duidelijke chemische werking.
Hoewel het kan helpen bij milde somberheid, is het risico op interacties met medicijnen groot.
Van anticonceptie tot bloedverdunners en van HIV-medicijnen tot chemotherapie: overal waar het kruid terechtkomt, kan het roet in het eten gooien. De boodschap is simpel: wees alert. Lees de bijsluiter van je medicijnen en stop nooit zomaar met voorgeschreven behandelingen.
Overleg altijd met een arts of apotheker voordat je Sint-janskruid gaat gebruiken. Het is beter om even door te bijten dan een onnodig risico te nemen met je gezondheid. De natuur is prachtig, maar soms is een beetje voorzichtigheid geboden.