Vitamine K en bloedverdunners: wat je echt moet weten
Stel je voor: je staat in de supermarkt, je hand grijpt naar die lekkere boerenkool of een handvol spinazie. Lekker gezond! Maar dan schiet er ineens een gedachte door je hoofd: “Wacht even, ik slik bloedverdunners.
Mag dit wel?” Het is een vraag die veel mensen bezighoudt, en eerlijk is eerlijk, het kan best een beetje spannend zijn.
Je wilt natuurlijk niet dat je gezonde eetpatroon roet in het eten gooit – of erger, je medicijnen minder effectief maakt. Laten we dit samen uitzoeken, zonder ingewikkelde dokterspraat, maar met duidelijke taal.
Waarom is vitamine K eigenlijk zo belangrijk?
Vitamine K is een echte stille kracht in je lichaam. Je hoort er niet veel over, maar het doet belangrijk werk.
De K staat overigens voor 'Koagulation', het Duitse woord voor stolling. Je lichaam heeft vitamine K nodig om bloed te laten stollen.
Dat klinkt logisch, want je wilt natuurlijk niet dat een klein wondje blijft bloeden. Vitamine K zorgt ervoor dat je lever bepaalde stoffen aanmaakt die helpen bij dit proces. Zonder voldoende vitamine K zou je sneller blauwe plekken krijgen of langer bloeden bij een snee. Je vindt vitamine K vooral in groene bladgroenten.
Denk aan boerenkool, spinazie, broccoli en spruitjes. Maar ook in bepaalde oliën en in een kleinere mate in vlees en kaas.
Het is dus een vitamine die je vaak al gewoon binnenkrijgt via je dagelijkse maaltijd.
De tegenpool: bloedverdunners
Er zijn verschillende soorten bloedverdunners, maar de meest bekende zijn waarschijnlijk de tabletten die je elke dag inneemt, zoals die onder de naam Marcoumar of Sintrom.
Deze medicijnen, met de werkzame stof acenocoumarol, werken als een soort tegengas. Ze remmen de werking van vitamine K in je lichaam. Waarom zou je dat willen? Nou, als je een verhoogd risico hebt op het krijgen van een bloedstolsel, zoals bij een hartritmestoornis of na een beenbreuk, dan wil je dat je bloed iets dunner wordt.
Stolsels in je aderen of slagaders kunnen ernstige problemen geven, zoals een longembolie of een beroerte. Hier ontstaat de spanning: vitamine K zorgt voor stolling (bloed dikker maken), en de bloedverdunners zorgen voor minder stolling (bloed dunner maken).
Het is een balans. Te veel vitamine K door voeding kan de werking van de bloedverdunners ondermaken, waardoor je bloed te dik wordt.
Te weinig vitamine K door bijvoorbeeld een streng dieet kan er juist voor zorgen dat je bloed te dun wordt, met alle risico’s van dien.
Hoe zit het met die groene smoothies?
Het gaat hierbij vooral om de medicijnen die de werking van vitamine K remmen, zoals acenocoumarol (Marcoumar, Sintrom). Bij deze middelen is het belangrijk om een stabiele inname van vitamine K te hebben.
Je hoeft absoluut niet te stoppen met het eten van groente. Sterker nog, dat is niet gezond.
Het gaat erom dat je consistent bent. Als je normaal gesproken elke dag een bak spinazie eet, maar ineens drie dagen niets, dan verandert je vitamine K-spiegel. Dat kan de uitslag van je bloedstollingstest (de INR-waarde) beïnvloeden.
Die test meet hoe snel je bloed stolt. Je arts of trombosedienst wil graag een stabiele waarde zien, meestal rond de 2,0 tot 3,0 (afhankelijk van je situatie). Een plotse piek door een enorme hoeveelheid groente kan die waarde laten dalen, waardoor je bloed te dik wordt. Een drastische daling door ineens geen groente te eten, kan de waarde laten stijgen, waardoor je bloed te dun wordt.
De truc is dus niet om groente te mijden, maar om je porties groente ongeveer elke dag hetzelfde te houden.
Eet je normaal twee handen groente? Blijf daar dan bij. Ga niet ineens een ‘detox-week’ doen met alleen sapjes, tenzij je dit overlegt met je trombosedienst.
De uitzondering: de nieuwe generatie bloedverdunners
Er is nog een andere groep bloedverdunners waar je misschien mee te maken hebt. Dit zijn de zogenaamde DOAC’s (Directe Orale Anticoagulantia).
Een bekend merknaam is Xarelto, maar er zijn ook Apixaban (Eliquis) of Dabigatran (Pradaxa). Deze medicijnen werken anders dan de ouderwetse tabletten. Bij deze middelen hoef je vaak niet bang te zijn voor een wisselende vitamine K-inname uit voeding.
De werking is namelijk minder afhankelijk van vitamine K. Dit betekent niet dat je nu onbeperkt kunt wisselen van dieet, maar de druk om elke dag exact dezelfde hoeveelheid spinazie te eten, is bij deze medicijnen vaak minder groot.
Wel is het zo dat je ze het beste op vaste tijden kunt innemen en dat je voorzichtig moet zijn met andere medicijnen of supplementen.
De rol van supplementen: een valkuil
Veel mensen denken dat ‘natuurlijk’ altijd beter is en slikken multivitamines of speciale groene poeders. Dit kan een valkuil zijn als je bloedverdunners slikt. Sommige supplementen, zoals vitamine K en bloedverdunners, zijn een echte no-go.
Maar ook groene poeders (bijvoorbeeld tarwegras of spirulina) kunnen een hoge dosis vitamine K bevatten.
Als je een supplement wilt slikken, is het verstandig om altijd even de verpakking te checken of te overleggen met je apotheker. Zij kunnen je vertellen of het supplement de INR-waarde kan beïnvloeden.
Een tip: probeer supplementen die je normaal slikt, zoveel mogelijk constant te houden. Wisselende doses vitamine K via pillen zijn vaak lastiger te controleren dan via je dagelijkse eten.
Praktische tips voor in de keuken
Hoe houd je dit nu makkelijk vol? Hier zijn een paar handige vuistregels:
- Eet regelmatig en met mate: Het gaat om de totale hoeveelheid per week. Als je elke dag ongeveer even veel groente eet, blijft je vitamine K-spiegel stabiel.
- Let op kruiden: Groene kruiden zoals peterselie, bieslook en koriander zitten ook vol vitamine K. Gebruik je deze veel? Probeer dan de hoeveelheid die je dagelijks gebruikt, ongeveer gelijk te houden.
- Wees voorzichtig met sappen: Groentesap is geconcentreerd. Een glas sap bevat vaak meer groenten dan een normale maaltijd. Dit kan een piek geven in je vitamine K-inname. Overleg met je arts of je dit wilt drinken.
- Lees de bijsluiter: Het klinkt saai, maar het helpt. Bij medicijnen als Marcoumar staat vaak een lijst met voedingsmiddelen waar je op moet letten.
Wanneer moet je extra oppassen?
Er zijn situaties waarin de balans extra kwetsbaar is. Denk aan het starten van een antibioticakuur.
Sommige antibiotica doden de bacteriën in je darmen die vitamine K aanmaken. Dit kan je INR-waarde beïnvloeden, zelfs als je je dieet niet aanpast. Ook extreme diëten, zoals een ketogeen dieet (heel weinig koolhydraten) of een sapjesdieet, kunnen roet in het eten gooien. Als je ziek bent en niet eet, of als je braken, kan je INR-waarde ook snel stijgen. Dan is het belangrijk om contact op te nemen met je trombosedienst of huisarts.
Conclusie: balans is de sleutel
Het idee dat je nooit meer groene bladgroenten mag eten omdat je bloedverdunners slikt, is een fabeltje.
Je mag en moet zelfs gezond eten. De kunst zit hem in de consistentie. Het draait allemaal om routine. Als je weet wat je eet, en ervoor zorgt dat je inname van vitamine K redelijk stabiel is, dan kunnen je bloedverdunners hun werk goed doen en geniet je toch van die heerlijke, gezonde maaltijd. Lees meer over de wisselwerking tussen voeding en medicatie.
Dus, de volgende keer dat je in de supermarkt staat, grijp gerust naar die boerenkool. Zolang je het maar met mate en regelmaat doet, zit je goed.
En twijfel je over een specifiek dieet of een nieuw supplement? Schroom niet om even te bellen met je zorgverlener.
Zij helpen je graag om de balans te vinden die bij jou past.